له‌ساڵیادی پیلانه‌كه‌ی 22-7-2008 و خۆپیشاندانی جه‌ماوه‌ری شاری كه‌ركوك، مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان به‌یاننامه‌یه‌كی راگه‌یاند، ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌قی به‌یاننامه‌كه‌یه‌:

به‌یاننامه‌ی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان
له‌یادی پیلانه‌كه‌ی 22 ی ته‌مموزی 2008 و خۆپیشاندانی جه‌ماوه‌ری كه‌ركوك

هاووڵاتیانی خۆشه‌ویست
جه‌ماوه‌ری كه‌ركوكی خۆڕاگر
له‌ كاتێكدا كه‌ هێشتا عیراق له‌و قه‌یرانه‌ ده‌ربازی نه‌بووه‌ كه‌ به‌هۆی كیشمه‌كێشی پێكهێنانی حكومه‌تی تازه‌وه‌ دووچاری بۆته‌وه‌و سه‌ره‌ڕای هه‌وڵی زۆری هه‌موو ئه‌و لایه‌نه‌ناش هێشتا ئاسۆی ده‌رچوون له‌ قه‌یرانه‌كه‌  روون نیه‌، رێك له‌و هه‌لومه‌رجه‌شدا ساڵڕۆژی یه‌كێك له‌ پیلانه‌كان تێئه‌په‌ڕێ كه‌ له‌ دوای رووخانی رژێمی سه‌ددامه‌وه‌ وێنه‌ی نه‌بوو، ئه‌ویش یادی ئه‌و پیلانه‌یه‌ كه‌ له‌ 22 ی ته‌مموزی 2008 دا له‌ ژێر بنمیچی په‌رله‌مانی عیراق ئه‌نجامدراو راسته‌وخۆ پرۆسه‌ی سیاسی عیراق و گه‌لی كوردستان و به‌ تایبه‌ت مه‌سه‌له‌ی كه‌ركوكی كرد بووه‌ ئامانج، له‌و رۆژه‌دا به‌شێوه‌یه‌كی نایاسایی، یاسای هه‌ڵبژاردنی پارێزگاكان ده‌نگی له‌سه‌ردرا كه‌ مادده‌ی 24 ی ئه‌و یاسایه‌ سه‌ره‌تای مه‌ترسیێكی گه‌وره‌ بوو بۆ عیراق و پڕۆسه‌ی سیاسی و ئایینده‌ی عیراق و په‌یوه‌ندی نه‌ته‌وه‌و ئایین و مه‌زهه‌به‌كانی گیرۆده‌ی گه‌وره‌ترین كێشه‌ ئه‌كرده‌وه‌، به‌ڵام چونكه‌ هه‌ر زوو هه‌ردوو فراكسیۆنی هاوپه‌یمانی كوردستان و یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان له‌ په‌رله‌مانی عیراق و دواتریش سه‌رۆكی كۆمارو یه‌كێك له‌ جێگره‌كانی كه‌ به‌ڕێز عادل عه‌بدولمه‌هدی بوو، روبه‌ڕووی یاساكه‌ وه‌ستانه‌وه‌و ڤیتۆیان له‌ دژی به‌كارهێنا، وه‌ك چۆن  زوو به‌زووش  سه‌رۆك بارزانی و په‌رله‌مانی ئه‌وسای كوردستان، هه‌روا حزب و رێكخراوه‌كانی كوردستان، به‌شێك له‌ حزب و په‌رله‌مانتارو كه‌سایه‌تییه‌ عیراقیه‌كانیش هه‌رزوو مه‌ترسی پیلانێكی له‌و بابه‌ته‌یان بۆ ده‌ركه‌وت و روبه‌ڕووی بوونه‌وه‌، بۆیه‌ پیلانه‌كه‌ له‌ گۆڕنراو مه‌ترسیه‌كه‌ له‌سه‌ر پرۆسه‌ی سیاسی  عیراق و له‌سه‌ر گه‌لی كوردستان ره‌وێنرایه‌وه‌ .
له‌و ململانێیه‌دا، گه‌لی كوردستان به‌ گشتی و به‌ تایبه‌تیش له‌ كه‌ركوك، به‌ یه‌كڕیزی له‌ پشت سه‌ركردایه‌تی سیاسی كوردستان وه‌ستان و نوێنه‌رانیشیان له‌ ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك به‌شێوه‌یه‌كی ده‌ستوری وه‌ڵامی پڕ به‌پێستی پیلانه‌كه‌یان دایه‌وه‌و جه‌ماوه‌ری كه‌ركوكیش به‌ چین و توێژه‌ جیاجیاكانییه‌وه‌ له‌خۆپیشاندانێكی پڕ له‌ جۆش و خرۆشی ئاشتیخوازانه‌دا، پشتیوانیان له‌ هه‌ڵوێستی سه‌ركردایه‌تی سیاسی كوردستان و به‌شێك له‌ حزبه‌ عیراقییه‌كان كرد، كه‌ دیسانه‌وه‌ ئه‌ویش كه‌وته‌به‌ر پیلانگێڕییه‌وه‌و ژماره‌یه‌ك له‌ هاووڵاتیانی كوردی ئه‌و شاره‌، له‌ پێناوی به‌رگریكردن له‌ شاره‌كه‌یان و ئایینده‌ی شاره‌كه‌یان و ئایینده‌ی دیموكراسی عیراق  شه‌هیدو بریندار بوون.
ئێستاش كه‌ دوو ساڵ به‌سه‌ر ئه‌و پیلانه‌و به‌سه‌ر ئه‌و هه‌ستانه‌وه‌ كه‌م وێنه‌یه‌ی گه‌له‌كه‌مان به‌ تایبه‌ت له‌ كه‌ركوك، تێئه‌په‌ڕێ، جێی خۆیه‌تی كه‌ هه‌موو لایه‌ك ده‌رس و په‌نده‌كانی پیلانه‌كه‌ مشتوماڵ بكه‌ینه‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی رێگری بكه‌ین له‌ روودانه‌وه‌ی هه‌ر پیلانگێڕییه‌كی ترو رێگری بكه‌ین له‌وه‌ی كه‌ هیچ كه‌س و لایه‌نێكی تر له‌ عیراقدا خه‌یاڵی بۆ ئه‌وه‌ نه‌چێ كه‌ پیلان له‌ پرۆسه‌ی سیاسی عیراق، له‌گه‌لی كوردستان، له‌كه‌ركوك و ناوچه‌ دابڕاوه‌كانی تر بگێڕێت.
ده‌رسی یه‌كه‌م و هه‌ره‌ گرنگی پیلانی 22 ی ته‌مموز بۆ ئێمه‌ش و بۆ هه‌موو هێزه‌ سیاسییه‌كانی عیراق، له‌وه‌دا به‌رجه‌سته‌ ده‌بێت كه‌ یاریكردن به‌ ده‌ستورو پێشێلكردنی و هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌ له‌ دیموكراسی ته‌وافوقی و هێشتنه‌وه‌ی ره‌گ و ریشه‌ی  شۆڤێنستی له‌ خه‌یاڵدان و له‌ كارو ئاكاری هه‌ر حزبێكی سیاسی و كه‌سایه‌تی سیاسی و ده‌وڵه‌تمه‌ردانی عیراقدا، بۆی هه‌یه‌ كه‌ سه‌راپای ده‌سكه‌وته‌كانی عیراق و سه‌رله‌به‌ری پرۆسه‌ی سیاسی و بگره‌ دواڕۆژی عیراقێكی یه‌كگرتوو و سه‌قامگیر له‌بار بباو خه‌ونی عیراقییه‌كان بۆ وه‌دیهێنانی ده‌وڵه‌تێكی فیدڕالی و دیموكرات بگۆڕێ به‌ دووچار بوونه‌وه‌ی هه‌موو لایه‌كمان به‌ ده‌وڵه‌تێكی مه‌ركه‌زیی مه‌ترسیدار.
ده‌رس و په‌ندی دووه‌میش ئه‌وه‌یه‌، كه‌ نه‌زعه‌ی پیلانگێڕان له‌ یه‌كترو قۆستنه‌وه‌ی هه‌ندێ ده‌رفه‌تی فشۆڵ له‌لایه‌ن هه‌ندێ لایه‌ن و كه‌سه‌وه‌، له‌سه‌ر به‌ردی ئیراده‌ی هاوبه‌شی دڵسۆزانی عیراق ووردو خاش ئه‌بێ و رێگه‌ به‌ كه‌س نادرێ كه‌ عیراق  بگێڕدرێته‌وه‌ بۆ سه‌رده‌مانێكی پێشوو، كه‌ عیراقییه‌كان به‌ خوێن و قوربانیدانی چه‌ندین ده‌یه‌ی ژیانیان ره‌تیان كرده‌وه‌و سه‌ره‌نجام سه‌ره‌ڕای نه‌هامه‌تی و ئه‌و دڕندایه‌تیه‌ی له‌ دژیشیان به‌كارهێنرا، ملیان بۆ نه‌داو ئه‌و واقیعه‌ تاڵه‌یان گۆڕێ .
ده‌رسی سێیه‌م و گرنگیش ئه‌وه‌یه‌، كه‌ ئه‌و سه‌رده‌مه‌ مێژوویه‌ به‌سه‌رچوو كه‌ ئاشكرایان نهێنی پیلان له‌ گه‌لی كوردستان بگێڕدرێ، یاخو ئه‌و گه‌له‌ ناچار بكه‌ن مل بۆ ئه‌مری واقیعی سه‌پێنراو بداو ته‌سلیم به‌ ئیراده‌ی پیلانگێڕان ببێ، به‌تایبه‌ت كه‌ گه‌لی كوردستان یه‌كڕیزو یه‌كگرتووه‌و ئه‌زموونێكی شایسته‌ی له‌ خۆبه‌ڕێوه‌بردن و له‌ ده‌ربازبوون له‌ كۆسپ و پیلانگێڕی له‌ پشته‌وه‌یه‌و سه‌ركردایه‌تییه‌كی سیاسی هۆشیارو  ئه‌زموندیده‌ رێبه‌رایه‌تی تێكۆشانه‌كه‌ی ئه‌كا.
ده‌رس و په‌ندی تریش بۆ گه‌له‌كه‌مان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ پێمان وا نه‌بێ  ناحه‌زانی عیراق و ناحه‌زانی كوردستان ده‌ست به‌رداری پیلان و شه‌ڕانگێزییه‌كانیان بن، پێمان وا نه‌بێ كه‌ ئه‌و كینه‌ له‌دڵانه‌ به‌ ئاسانی كۆڵ ئه‌ده‌ن و پشتیوانانیشیان به‌ ئاسانی  وازیان لێ بێنن.
ده‌رسی تریش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ گه‌لی كوردستان به‌رله‌هه‌موو شتێك پشت ئه‌ستوور به‌ ئیراده‌ی یه‌كگرتووی خۆیان و ئاماده‌گی به‌رده‌وامییان، هاوكات به‌ پشتیوانی دۆست و هاوپه‌یمانه‌كانیان  له‌ سه‌رتاسه‌ری عیراقدا، ئه‌توانن هه‌ر جۆره‌ پیلانێك له‌ ئێستاو له‌ داهاتووشدا پوچه‌ڵ بكه‌نه‌وه‌ .

هاووڵاتیانی تێكۆشه‌ر ..
حزب و لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانی عیراق

گه‌لی كوردستان، به‌ ئیراده‌ی سه‌ربه‌خۆی خۆی له‌ ریفراندۆمێكی سه‌رتاسه‌ریدا ده‌نگی به‌ ده‌ستوری عیراق داوه‌، كه‌ ده‌ستورێكه‌ له‌ڕێی فیدراڵی و دیموكراسی ته‌وافوقی و فره‌یی و په‌رله‌مان و  یه‌كپارچه‌یی عیراق، وه‌ك ده‌وڵه‌ت و گه‌ل به‌رجه‌سته‌ ئه‌كا، بۆیه‌ چاوی له‌وه‌یه‌ كه‌ بنه‌ماو بناغه‌كانی ئه‌و به‌رجه‌سته‌ بوونه‌ له‌ڕێی گه‌شه‌پێدانی به‌رده‌وامی سیستمی فیدراڵی و دیموكراسیدا هه‌میشه‌ په‌ره‌پێبدرێ كه‌ هه‌موو ده‌سكه‌وت و مافه‌ ده‌ستورییه‌كانی گه‌لی كوردستان، به‌وانه‌شه‌وه‌ كه‌ ده‌سته‌به‌ری به‌رده‌وام بوونی دیموكراسیه‌تی ته‌وافوقین، به‌شی گرنگی به‌رجه‌سته‌ بوونی عیراقێك ئه‌بن كه‌ عیراقی هه‌مووان بێت .
هه‌ر له‌و رووه‌وه‌ گه‌له‌كه‌مان و دامه‌زراوه‌ شه‌رعیه‌كانی و هێزه‌ سیاسییه‌كانی به‌ گرنگییه‌وه‌ چاوی له‌وه‌یه‌ كه‌ هێزه‌ سیاسییه‌كان و فراكسیۆنه‌ په‌رله‌مانییه‌كان و ده‌وڵه‌تمه‌ردانی عیراق، به‌ ئه‌ندازه‌ی په‌رۆشی گه‌لی كوردستان مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ماف و ده‌سكه‌وت و ئیستحقاقاته‌كانی گه‌لی كوردستان بكه‌ن و له‌ ته‌واوی بڕگه‌كانی پرۆسه‌ی سیاسی عیراق و نه‌خشه‌ رێگاكاندا، به‌ پرۆسه‌ی پێكهێنانی حكومه‌تی تازه‌شه‌وه‌ كه‌ پێمان وایه‌ ئه‌بێ حكومه‌تی هاوبه‌شبونێكی هاوسه‌نگ  بێت، ئه‌و راستییه‌یان له‌به‌رچاو بێت كه‌ گه‌لی كوردستان سوره‌ له‌سه‌ر به‌ره‌و پێشه‌وه‌چوونی پێكه‌وه‌ی ئه‌زموونی عیراق و ئه‌زموونی كوردستانی عیراق، كه‌ به‌ خۆشحاڵییه‌وه‌ به‌شی زۆری هێزه‌ دیاره‌كانی گۆڕه‌پانی سیاسی عیراق ئه‌و راستییه‌یان به‌ شێوه‌یه‌كی ئیجابی ده‌رك كردووه‌و له‌ سیاسه‌ته‌كانیاندا به‌ روونی ره‌نگی داوه‌ته‌وه‌ كه‌ جێی ستایشی گه‌له‌كه‌مانن.
له‌ كۆتاییدا وێڕای سڵاومان بۆ گیانی پاكی سه‌رجه‌م شه‌هیدان و به‌ تایبه‌ت شه‌هیدانی خۆپیشاندانی روبه‌ڕوبوونه‌وه‌ی پیلانی 22 ی ته‌مموزی 2008 ی شاری كه‌ركوك و كه‌سوكاره‌ سه‌ربه‌رزه‌كانیان، ئه‌و راستیه‌ دووپاتده‌كه‌ینه‌وه‌ كه‌ گه‌لی كوردستان هه‌رگیز ناكشێته‌ دواوه‌و ده‌ستبه‌رداری  ده‌سكه‌وت و ماف و داخوازییه‌كانی نابێت، ئیتر بۆ پێشه‌وه‌ به‌ره‌و جێبه‌جێكردنی مادده‌ی (140) و ریفراندۆمێكی سه‌ركه‌وتوو.

مه‌كته‌بی سیاسی
یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان

F. PUKmedia